• Obniżka

Obyczajowość seksualna Polaków

ISBN: 978-83-8095-536-3
56,00 zł
50,00 zł Zniżka 6,00 zł

Wydanie I, Kraków 2019,
Format B5,
Objętość 374 strony, Oprawa miękka, klejona, folia matowa

Ilość

Choć zmiany wzorów obyczajowych dokonują się zazwyczaj powoli, a ich trwałe zaistnienie można stwierdzić czasem dopiero w perspektywie historycznej (…), to współcześnie następuje zasadnicza zmiana w ładzie aksjonormatywnym odnoszącym się do seksualności człowieka (…). Ludzie coraz bardziej cenią sobie podmiotowość, możliwość decydowania o sobie, zwłaszcza w sferze prywatnej i nie chcą aby ktoś obcy w nią ingerował, szczególnie w odniesieniu do kwestii związanych z seksualnością i pozostawania w związku. Następuje proces indywidualizacji, uwalniania się jednostek od więzów narzuconych przez tradycję i grupę, odspołecznienie, prywatyzacja seksu i zarazem jego „odmoralnienie” (…).

Publikacja „Obyczajowość seksualna Polaków. Perspektywa interdyscyplinarna” została pomyślana przeze mnie jako monografia opracowana przez autorów reprezentujących różne dziedziny wiedzy (…). Zamieszczono w niej zarówno teksty o charakterze teoretycznym, opracowania bazujące na danych zastanych, jak i relacje z badań własnych.
W rezultacie w prezentowanym tomie znalazły się opracowania, których autorzy omawiając interesujące ich zagadnienia związane z obyczajowością seksualną odwołują się do różnych paradygmatów teoretycznych i referują wyniki badań zrealizowanych przy wykorzystaniu różnych strategii badawczych, zarówno ilościowych, jak i jakościowych (…).
Jako redaktor przedkładanego czytelnikom wydawnictwa chciałbym wyrazić nadzieję, że zamysł pokazania obyczajowości seksualnej jako ważnej kategorii teoretyczno-metodologicznej i zebranie tekstów poświęconych obyczajowości seksualnej współczesnych Polek i Polaków w jednym tomie zostanie uznany za godny zainteresowania.

Autor Krzysztof Wąż

W gronie osób reprezentujących różne dyscypliny naukowe chcielibyśmy się przyjrzeć, co w zakresie obyczajowości seksualnej jest najważniejsze, najbardziej dynamiczne, co można dzisiaj zidentyfikować jako znaczącą zmianę.

Obyczajowość seksualna, jak pisała kiedyś profesor Maria Trawińska, jest to całokształt dozwolonych i niedozwolonych zachowań seksualnych, zobiektywizowanych kulturowo, mających charakter publiczny. Trudno się z tym do końca zgodzić. Ludzi zawsze interesowało to, co u kogoś dzieje się w alkowie. Dzisiaj poprzez treści i charakter przekazu medialnego, poprzez tabloidyzację mediów to zjawisko jeszcze bardziej się nasiliło. Proponuję, abyśmy przyjęli, że obyczajowość seksualna to normy, wzory i modele postępowania, które wiążą się z aktywnością seksualną człowieka (manifestacją i realizacją potrzeb seksualnych). Należałoby również uwzględnić normy dotyczące relacji między partnerami w trzech etapach funkcjonowania związku intymnego: poznawania się partnerów – tworzenia związku, jego trwania – rozwoju oraz zakończenia, bo tutaj dzisiaj bardzo wiele się zmienia. Niektóre z tych zachowań, uznane przez prawo, religię lub otoczenie społeczne za ważne, poddane są kontroli społecznej mimo ich prywatnego charakteru.

W tym kontekście za istotne uznałbym pytanie, jak w zakresie poszczególnych dyscyplin wiedzy można opisać pojęcie obyczajowości seksualnej, żeby ta według mnie nośna kategoria teoretyczna służyła interdyscyplinarnemu spojrzeniu na pewne procesy zmian, które na naszych oczach zachodzą.

Pytanie wyjściowe: przywykło się mówić, że obyczajowość się zmienia; na ile się zmienia i jak trwałe są to zmiany? Jak słusznie twierdził Jan Stanisław Bystroń, trwałe zmiany obyczajowe można stwierdzić, dopiero oceniając je z perspektywy historycznej. Wydaje się, że w ostatnich kilkudziesięciu latach obyczajowość seksualna w Polsce uległa znaczącym przeobrażeniom. Z perspektywy poszczególnych dyscyplin naukowych należałoby odpowiedzieć: czy mamy w Polsce odroczoną rewolucję seksualną czy pełzającą ewolucję w zakresie przemian obyczajowości seksualnej? Co można określić jako cezurę tych dynamicznych przemian? W latach 60. ubiegłego wieku, gdy na Zachodzie miała miejsce rewolucja seksualna, w Polsce była w tym zakresie stagnacja, władza i Kościół miały nastawienie purytańskie, skutecznie te ruchy hamowały. Czy wydanie 40 lat temu Sztuki kochania Michaliny Wisłockiej było tą cezurą, czy rok 1989, czy upowszechnienie Internetu, a może jeszcze coś innego?


Brak recenzji użytkowników.

Noty o autorach i uczestnikach dyskusji panelowej


Mariola Bieńko – dr hab., socjolog, adiunkt w Katedrze Studiów Rodziny i Patologii Społecznej w Instytucie Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego. Zajmuje się problematyką socjologii małżeństwa i rodziny, wychowania i edukacji seksualnej oraz zagadnieniami intymności i seksualności w doświadczeniach i praktykach życia codziennego. Ekspertka w programach naukowo-badawczych.

Joanna Dec-Pietrowska – dr pedagogiki, adiunkt w Zakładzie Seksuologii, Poradnictwa i Resocjalizacji w Instytucie Pedagogiki na Wydziale Pedagogiki, Psychologii i Socjologii Uniwersytetu Zielonogórskiego. Jej zainteresowania badawcze to: poradnictwo skierowane do grup marginalizowanych, zjawisko prostytucji, edukacja seksualna, prawa seksualne i reprodukcyjne, gender.

Andrzej Depko – dr med., specjalista seksuolog, specjalista neurolog, certyfikowany seksuolog sądowy, superwizor psychoterapii zaburzeń seksualnych. Prezes Polskiego Towarzystwa Medycyny Seksualnej, członek Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Seksuologicznego. Prezes Fundacji Promocji Zdrowia Seksualnego im. dr. Stanisława Kurkiewicza. Redaktor naczelny kwartalnika „Seksuologia po Dyplomie” wydawanego przez Fundację Promocji Zdrowia Seksualnego.

Marzanna Farnicka – dr psychologii, adiunkt w Zakładzie Psychologii Klinicznej i Psychopatologii Rozwoju w Instytucie Psychologii na Uniwersytecie Zielonogórskim. Jej zainteresowania badawcze dotyczą warunków kształtujących rozwój i funkcjonowanie jednostki w ujęciu kontekstualnym (w perspektywie indywidualnej, rodzinnej i zawodowej/szkolnej).

Lidia Hendler – dr pedagogiki, adiunkt w Katedrze Pedagogiki Opiekuńczej i Profilaktyki Społecznej Instytutu Pedagogiki Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Jej zainteresowania naukowe koncentrują się wokół edukacji seksualnej dzieci i młodzieży oraz przygotowania nauczycieli do prowadzenia zajęć, w ramach których omawiana jest problematyka seksualności człowieka. Ponadto zajmuje się promocją zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego, profilaktyką HIV/AIDS oraz profilaktyką przemocy seksualnej wobec dzieci.

Zbigniew Izdebski – prof. dr hab., pedagog, seksuolog, doradca rodzinny, specjalista w zakresie zdrowia publicznego. Kierownik Katedry Biomedycznych Podstaw Rozwoju i Seksuologii na Wydziale Pedagogicznym Uniwersytetu Warszawskiego. Kierownik Zakładu Seksuologii, Poradnictwa i Resocjalizacji w Instytucie Pedagogiki Uniwersytetu Zielonogórskiego. Inicjator i organizator Ogólnopolskich Debat o Zdrowiu Seksualnym. Honorowy członek Niemieckiego Towarzystwa Wychowania Seksualnego (2008). Od 2010 roku jest współpracownikiem naukowym Instytutu ds. Badań nad Seksem, Płciowością i Prokreacją im. Kinsey’a w Uniwersytecie Indiana w USA. Autor znaczących polskich i międzynarodowych badań nad seksualnością człowieka. Popularyzuje wiedzę z zakresu zdrowia seksualnego w prasie, radiu i telewizji. Autor licznych publikacji, m.in. Seksualności Polaków na początku XXI wieku. Studium badawczego (2012).

Grzegorz Jakiel – prof. dr hab. med., Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego w Warszawie. Specjalista w dziedzinie położnictwa i chorób kobiecych oraz w zakresie zdrowia publicznego, androlog. Kierownik Katedry i Kliniki Rozrodczości i Andrologii Uniwersytetu Medycznego w Lublinie. Przewodniczący Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Andrologicznego. Autor i współautor ponad 270 publikacji recenzowanych i doniesień zjazdowych z zakresu medycyny rozrodu, ginekologii i położnictwa, andrologii i seksuologii.

Agnieszka Kościańska – dr hab., antropolożka kulturowa, adiunkt w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego. Zajmuje się badaniami nad seksualnością, płcią i religijnością. Jest autorką książek: Zobaczyć łosia. Historia polskiej edukacji seksualnej od pierwszej lekcji do internetu (2017); Płeć, przyjemność i przemoc. Kształtowanie wiedzy eksperckiej o seksualności w Polsce (2014) oraz Potęga ciszy. Konwersja a rekonstrukcja porządku płci na przykładzie nowego ruchu religijnego Brahma Kumaris (2009).

Zbigniew Lew-Starowicz – prof. dr hab. med., kierownik Zakładu Seksuologii Medycznej i Psychoterapii Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego w Warszawie. Kierownik Katedry Psychospołecznych Podstaw Rehabilitacji na Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie. Lekarz specjalista psychiatra, seksuolog, licencjonowany psychoterapeuta, doradca małżeński, biegły seksuolog sądowy, superwizor psychoterapii zaburzeń seksualnych. Ekspert z zakresu seksuologii i konsultant krajowy w tej dziedzinie. Prezes Polskiego Towarzystwa Seksuologicznego i Polskiego Towarzystwa Medycyny Seksualnej. Autor wielu prac z zakresu psychiatrii, a zwłaszcza seksuologii, a także książek popularnonaukowych.

Maria Łukaszek – dr pedagogiki, adiunkt w Katedrze Pedagogiki Społecznej i Resocjalizacyjnej Uniwersytetu Rzeszowskiego. Jej zainteresowania naukowe koncetrują się wokół zagadnień seksualności osób społecznie niedostosowanych oraz jej uwarunkowań (związanych głównie z procesem wykolejania się: socjalizacją w grupach dewiacyjnych, uzależnieniami, przestępczością, pobytem w placówkach resocjalizacyjnych).

Tatiana Maciejewska – dr pedagogiki, adiunkt w Zakładzie Seksuologii, Poradnictwa i Resocjalizacji w Instytucie Pedagogiki na Wydziale Pedagogiki, Psychologii i Socjologii Uniwersytetu Zielonogórskiego. Zajmuje się badaniem obrazów ciała, kreowania cielesności oraz problematyką w obszarze men’s studies.

Emilia Paprzycka – dr socjologii, Zakład Socjologii Katedry Socjologii Struktur i Działań Społecznych Wydziału Nauk Społecznych Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Obszary jej zainteresowań naukowych to: single, przemiany intymności i obyczajowości, kulturowe wzorce kobiecości i męskości, kapitał seksualny, metodologia badań społecznych.

Beata Pastwa-Wojciechowska – prof. dr hab. psychologii, pracuje w Instytucie Psychologii Uniwersytetu Gdańskiego. Jej specjalnościami naukowymi i praktycznymi są psychologia kliniczna, sądowo-penitencjarna i seksuologia. W sferze jej zainteresowań naukowych leżą przede wszystkim metodologiczne, etyczne i kliniczne aspekty opiniowania sądowo-psychologicznego w sprawach karnych, psychologia zaburzeń osobowości, zwłaszcza psychopatyczne zaburzenia osobowości, psychologia zdrowia i kliniczna: norma vs. patologia, a także zaburzenia rozwoju psychoseksualnego osób z zaburzeniami osobowości.

Monika Płatek – prof. dr hab., prawniczka, pracuje w Zakładzie Kryminologii w Instytucie Prawa Karnego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Jej działalność naukowa i społeczno-polityczna koncentruje się na takich dziedzinach, jak prawo karne wykonawcze, prawa człowieka, w tym prawa kobiet, penitencjarystyka, kryminologia, wiktymologia, penologia, psychologia społeczna, gender studies, mediacja, sprawiedliwość naprawcza i socjologia prawa. Jest założycielką (1994) i długoletnią prezeską Polskiego Stowarzyszenia Edukacji Prawnej.

Beata Trzop – dr hab., socjolog, pracuje na stanowisku profesora w Zakładzie Metodologii i Socjologii Empirycznej w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Zielonogórskiego. Zainteresowania badawcze koncentrują się wokół problematyki kultury masowej i czasu wolnego, stylu życia, zjawisk zachodzących na pograniczu oraz problematyki płci społeczno-kulturowej. Autorka monografii: Typy kultury popularnej na łamach czasopism kobiecych (2005); Dojrzałe, spełnione, niezależne…? Kobiety 50+ w socjologicznym zwierciadle (2013).

Bohdan Wasilewski – prof. dr hab. med., specjalista w zakresie psychiatrii, licen-
cjonowany psychoterapeuta, specjalizujący się w leczeniu zaburzeń emocjonalnych, psychosomatycznych, problemów rodzinnych i osobistych, w tym seksualnych. Dyrektor Instytutu Psychosomatycznego w Warszawie. Orędownik wykorzystania w nowoczesnej medycynie dorobku medycyny tradycyjnej oraz podtrzymania tradycji sztuki medycznej i jej holistycznego rozumienia choroby. Zajmował się następstwami zdrowotnymi stresu, w tym mobbingu, molestowania i dyskryminacji.

Maria Woźniak – absolwentka Uniwersytetu Amsterdamskiego (UvA), doktorantka w Instytucie Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego, socjolożka, edukatorka seksualna, certyfikowana doradczyni ds. HIV/AIDS. Pracę doktorską poświęca konstrukcjom i indywidualnym negocjacjom seksualności młodych ludzi w kontekście szkolnej i pozaszkolnej edukacji seksualnej.

Beata Wróbel – dr n. med., lekarz ginekolog-położnik, specjalista seksuolog. Prowadzi Indywidualną Specjalistyczna Praktykę Lekarską w Dąbrowie Górniczej. Ukończyła studia podyplomowe z filozofii w Collegium Civitas. Praktykuje zawód lekarza ginekologa-położnika od 30 lat, seksuologa od 20 lat. Jej praca naukowa i badawcza jest powiązana z Uniwersytetem Medycznym w Katowicach. Jej główne zainteresowania badawcze i naukowe skupiają się wokół seksuologii ginekologicznej.

Publikacja Obyczajowość seksualna Polaków. Perspektywa interdyscyplinar­na została pomyślana przeze mnie jako monografia opracowana przez autorów reprezentujących różne dziedziny wiedzy. Podstawową przesłanką w jej powstaniu było uznanie, że obyczajowość seksualna obejmuje – z jednej strony – stosunek do norm, wzorów i modeli postępowania odnoszących się do zachowań seksualnych, manifestacji i realizacji potrzeb seksualnych (to co jest deklarowane, uznane za właściwe), z drugiej zaś dotyczy tego, co realne, co możemy zaobserwować w postępowaniu poszczególnych osób, zwłaszcza w zachowaniach podejmowanych wobec partnera seksualnego, w celu zainicjowania związku, jego utrzymania lub zakończenia. Niektóre z tych zachowań, uznane przez prawo, religię lub otoczenie społeczne za ważne, poddane są kontroli społecznej mimo ich prywatnego charakteru (Wąż, 2010). Założyłem, że tak ujmowana obyczajowość może być dobrym punktem odniesienia dla przedstawicieli różnych dyscyplin naukowych do przygotowania opracowań na temat wybranych komponentów seksualności, zdrowia seksualnego, aktywności seksualnej i relacji w związku oraz stosunku współczesnych Polaków do norm (społecznych, prawnych, medycznych) obowiązujących w tym zakresie, a także próby określenia kierunków przemian. Zaproponowanie takiego punktu odniesienia nie wykluczało przyjęcia przez poszczególnych autorów innego ujęcia obyczajowości seksualnej bądź podjęcia polemiki z tą propozycją. Takie określenie profilu przygotowywanej publikacji nie przesądzało o charakterze każdego z opracowań. Zamieszczono w niej zarówno teksty o charakterze teoretycznym, opracowania bazujące na danych zastanych, jak i relacje z badań własnych. W rezultacie w prezentowanym tomie znalazły się teksty, w których autorzy, omawiając interesujące ich zagadnienia związane z obyczajowością seksualną, odwołują się do różnych paradygmatów teoretycznych i referują wyniki badań zrealizowanych przy wykorzystaniu zarówno ilościowych, jak i jakościowych strategii badawczych.

W pierwszej części książki, dotyczącej podstawowych zagadnień związanych z obyczajowością seksualną i jej badaniem, zamieszczono trzy opracowania.

W artykule Miłość a wierność i zdrada, czyli wieloznaczność postrzegania i oceny zachowań seksualnych człowieka Beata Pastwa-Wojciechowska omawia psychologiczne aspekty problematyki obyczajowości seksualnej. Wskazuje m.in. na dużą rolę emocji w relacjach seksualnych, dostrzegając przy tym, że – pomimo znaczących zmian obyczajowych –

[c]iągle staramy się intelektualizować miłość i seks, zapominając czy wręcz broniąc się przed jej uwarunkowaniami emocjonalnymi. Takim też wzorcem jesteśmy bombardowani w życiu codziennym, a wszelkie odstępstwa traktowane są jako zjawiska nieprawidłowe, gorsze czy wręcz zwierzęce. A przecież miłość, obowiązek, gniew oraz seks przeplatają się w naszym życiu, będąc swoistą mieszanką osobistych doświadczeń, często też podejmowanych wyborów.

Mariola Bieńko z kolei charakteryzuje w swoim opracowaniu społeczne konteksty seksualności. Zwraca uwagę, że współcześnie odchodzimy już od traktowania seksu jako pierwotnego, instynktownego działania, które powinno być kontrolowane kulturowo i społecznie. Dzisiaj system normatywnej regulacji, społeczne praktyki kształtowania, monitorowania i dozoru mają coraz mniejszą wartość, a narzędziem normatywizacji staje się tożsamość, czyli jednostkowa koncepcja siebie i świata oraz oparty na tych wizjach system norm i wartości. Przy tym, jak pisze autorka:

Nie ulega wątpliwości, że seksualność staje się współcześnie podstawowym kluczem do tożsamości jednostki, warunkiem rozumienia stosunków społecznych, intymności i erotyzmu.

W tym ciekawym artykule zawarto także materiał empiryczny dotyczący opinii respondentów na temat stosunku Polaków do seksu/seksualności w sferze prywatnej i publicznej oraz obserwowanych przez nich w tej dziedzinie zmian obyczajowych.

Pierwszą część książki zamyka tekst Zbigniewa Izdebskiego, zatytułowany Wybrane metodologiczne i etyczne problemy w badaniach obyczajowości seksualnej. Autor – uznany badacz seksualności Polaków – opierając się na swoich doświadczeniach, przypomina najważniejsze zasady związane z badaniami podejmowanymi w tym specyficznym obszarze oraz wskazuje na potrzeby, jakie należałoby uwzględnić przy konstruowaniu kolejnych projektów badawczych. Swoistą przestrogą dla coraz liczniejszej grupy osób, które podejmują się realizacji badań seksualności i obyczajowości seksualnej, jest opisany przez autora tego opracowania społeczny odbiór jego badania obyczajowości seksualnej młodzieży i krytyka tego projektu wynikająca ze zideologizowanego traktowania problematyki seksualności w Polsce.

W drugiej, najobszerniejszej części książki zawarto kilka tekstów, które stanowią swoisty kalejdoskop obrazów obyczajowości seksualnej współczesnych Polaków.

W moim opracowaniu, relacjonując wyniki badań ilościowych zrealizowanych na próbie ponad 1300 osób, przedstawiam cechy obyczajowości seksualnej osiemnastolatków, prezentując: stosunek do podejmowania aktywności seksualnej przez osoby w ich wieku, stosunek do stwierdzeń opisujących normy odnoszące się do przepisów ról płciowych oraz ocenę wzorów postępowania dotyczących podejmowania aktywności seksualnej i relacji z partnerem w związku intymnym.

Kolejne trzy teksty bazują na wynikach badań jakościowych. Maria Woźniak w artykule Kulturowe wyznaczniki tożsamości płciowej i zachowań seksualnych młodych ludzi podejmuje próbę odpowiedzi na pytania: jak młodzi ludzie negocjują dostępne scenariusze kulturowe, z jakich korzystają, a jakie odrzucają; jakie normatywnie narzucone wzory płciowości dostrzegają, jak się do nich odnoszą i jakie elementy kwestionują i – co za tym idzie – jakie stosują formy stawiania oporu wobec normatywnie usankcjonowanych wzorów.

Emilia Paprzycka w obszernym opracowaniu Biografie intymne singli – analiza typologiczna przedstawia analizę przeobrażeń kategorii wielkomiejskich singli i zmian w jej definiowaniu. Z prezentowanych przez nią badań wynika, że życie seksualne singli ma charakter cykliczny, a praktyki intymne i doświadczenia seksualne mężczyzn żyjących w pojedynkę są różnorodne w zakresie form relacji z kobietami i aktywności seksualnej.

Beata Trzop w artykule Dojrzała kobiecość po polsku: pomiędzy kulturą nowoczesności a kulturą młodości, odwołując się do wyników autorskich badań poświęconych problematyce stylów życia Lubuszanek 50+, poszukuje cech charakterystycznych dla praktyk podejmowanych w sferze kształtowania się nowych dojrzałych tożsamości, w tym w obszarze seksualności dojrzałych Polek.

Tekst autorstwa Marii Łukaszek, zatytułowany Obyczajowość seksualna mężczyzn społecznie niedostosowanych, to z kolei diagnoza oparta na wynikach badań ilościowych zrealizowanych na próbie ponad tysiąca wychowanków placówek resocjalizacyjnych lub spełniających funkcje resocjalizacyjne: zakładów karnych, schronisk dla nieletnich, zakładów poprawczych oraz podstawowych jednostek ochotniczych hufców pracy. Na ich podstawie autorka ustaliła, że obyczajowość seksualną mężczyzn niedostosowanych społecznie cechują: przypadkowość i wysoki stopień ryzyka w podejmowaniu aktywności seksualnej i doborze partnerów, brak refleksji na temat konsekwencji kontaktów seksualnych, działanie pod wpływem impulsu, często w stanie upojenia alkoholowego i odurzenia narkotykowego, nastawienie na rozładowanie napięcia seksualnego z pominięciem więzi emocjonalnej z partnerem, instrumentalne traktowanie partnerów, agresja/brutalność kontaktów oraz nastawienie na pozaseksualne korzyści.

Omawianą część książki zamykają dwa opracowania odnoszące się do obyczajowego kontekstu problematyki zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego. Beata Wróbel – doświadczony ginekolog i seksuolog – w swoim artykule Stereotypy seksualne a diagnozowanie i leczenie zaburzeń zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego kobiet zajmuje się m.in. kilkunastoma najbardziej utrwalonymi stereotypami, których istnienie uniemożliwia wprowadzenie i wykorzystanie w codziennej pracy lekarza ginekologa badania ginekologiczno-seksuologicznego, co wpływa negatywnie na prowadzone postępowanie diagnostyczne. Natomiast Lidia Hendler – w kontekście podejmowania leczenia metodą zapłodnienia pozaustrojowego in vitro –
omawia dylematy niepłodnych par, dla których ta procedura stanowi jedyną realną szansę na posiadanie biologicznego dziecka. Autorka wskazuje na liczne, tj. światopoglądowe, etyczne, społeczne, prawne i finansowe, przyczyny tych problemów.

Trzecią część książki, poświęconą socjalizacyjnym kontekstom obyczajowości seksualnej, otwiera tekst Marzanny Farnickiej Między wyborem a przymusem – ku autonomiczności w pełnieniu roli kobiety i mężczyzny w rodzinie. Autorka omawia w nim m.in. znaczenie rozpoznanego schematu płci w aktywności podejmowanej przez młodych dorosłych oraz proces transformacji w dziedzinie funkcjonowania kobiet i mężczyzn w rodzinie, koncentrując się na takich aspektach aktywności współczesnych młodych dorosłych, jak mobilność oraz tempo i kolejność realizowania zadań rozwojowych.

W niniejszej monografii nie ma opracowania poświęconego szeroko rozumianej roli szkoły jako agendy socjalizacji seksualnej, a zwłaszcza funkcji, jaką w tym zakresie pełnią zajęcia wychowania do życia w rodzinie. Spowodowane zostało to tym, że w ostatnich latach opublikowano wyniki szeregu badań, zarówno ilościowych, jak i jakościowych, które w dostatecznym stopniu umożliwiły diagnozę w tym zakresie (Bulkowski i in., 2015; Bieńko, Izdebski, Wąż, 2016). Istnieją jednak problemy mniej rozpoznane. Przykładem może być rola nauczyciela wychowania fizycznego i trenera we wspomaganiu rozwoju psychoseksualnego młodzieży, którą zająłem się w kolejnym artykule. Na podstawie wyników badań ilościowych podjąłem próbę pokazania rzeczywistej skali podejmowania działań przez nauczycieli wf. i trenerów w omawianym zakresie. Prezentuję także opinie i doświadczenia respondentów dotyczące sytuacji mogących wywołać kontrowersje związane z intencjami nauczyciela (kontakt fizyczny z wychowankiem, np. w trakcie asekuracji, oraz konieczność wejścia do szatni w trakcie korzystania z niej przez wychowanków).
W następnym z opracowań zamieszczonych w tej części książki, zatytułowanym Obyczajowość seksualna jako kategoria subiektywna w streetworkingu, Joanna Dec-Pietrowska omawia wyniki badań jakościowych, które umożliwiły jej zaprezentowanie refleksji streetworkerów na temat zjawiska prostytucji i podejmowanych przez grupy docelowe zachowań (także seksualnych) oraz ich postrzegania w kontekście obyczajowym.
Tę część książki kończy artykuł Tatiany Maciejewskiej Instagram i Facebook jako przestrzeń kreowania cielesności. Autorka podejmuje w nim próbę opisania wpływu mediów społecznościowych na kształtowanie obrazu ciała. Analizując wyniki nowych badań podejmowanych w tym zakresie, podkreśla, że Instagram i Facebook stały się przestrzenią, w której można porównywać siebie z innymi, ale także swobodnie kreować własny wizerunek online, często niezgodny z prezentowanym w świecie realnym.

Rolę podsumowania odgrywa w publikacji zapis dyskusji panelowej przeprowadzonej w ramach ogólnopolskiej konferencji naukowej „Społeczne i zdrowotne uwarunkowania obyczajowości seksualnej współczesnych Polaków. W 40. rocznicę wydania Sztuki kochania Michaliny Wisłockiej”, która odbyła się w Warszawie 3 czerwca 2016 roku. W dyskusji uczestniczyli wybitni przedstawiciele kilku dyscyplin naukowych: Zbigniew Lew-Starowicz i Andrzej Depko – seksuolodzy, Agnieszka Kościańska – antropolog kultury, Beata Pastwa-Wojciechowska – psycholog oraz Monika Płatek – prawnik. Głos w dyskusji zabrali także: Grzegorz Jakiel – ginekolog, Bohdan Wasilewski – psychiatra oraz Zbigniew Izdebski – pedagog, seksuolog. W dyskusji tej pełniłem funkcję moderatora. Uczestnicy debaty w trakcie żywej wymiany opinii poruszyli ważne problemy związane z tematyką książki, m.in. kwestie określenia cezury rozpoczęcia gwałtownych przemian w obyczajowości seksualnej Polaków oraz najważniejszych obszarów, których one dotyczą. Szczególnie dużo emocji wzbudziły wśród panelistów takie tematy, jak sposób stanowienia i egzekwowania w Polsce przepisów prawa odnoszących się do sfery seksualnej oraz równoprawnego traktowania kobiet i mężczyzn, także w zakresie respektowania ich praw seksualnych.

* * *

Zawartość niniejszego tomu nie do końca spełnia nakreślony w tytule zamysł ukazania obyczajowości seksualnej w szerokiej interdyscyplinarnej perspektywie. Dominują w nim opracowania przygotowane przez reprezentantów nauk społecznych: socjologów, psychologów i pedagogów. Tym cenniejsze wydają się teksty i wypowiedzi reprezentantów innych dziedzin nauki. Jako redaktor przedkładanego czytelnikom wydawnictwa chciałbym wyrazić nadzieję, że zamysł pokazania obyczajowości seksualnej jako ważnej kategorii teoretyczno-metodologicznej i zebrania tekstów poświęconych obyczajowości seksualnej współczesnych Polek i Polaków w jednym tomie zostanie uznany za godny zainteresowania. Na koniec dziękuję bardzo wszystkim osobom, które – doceniając pomysł na tę książkę – zechciały, czasami odkładając inne, pilne zadania, przygotować do niej swoje opracowania.

Krzysztof Wąż

Krzysztof Wąż
Obyczajowość seksualna i jej interdyscyplinarny charakter

Wprowadzenie      

I. Obyczajowość seksualna. Zagadnienia podstawowe

Beata Pastwa-Wojciechowska
Miłość a wierność i zdrada, czyli wieloznaczność postrzegania i oceny zachowań seksualnych człowieka

Mariola Bieńko
Społeczne konteksty seksualności 

Zbigniew Izdebski
Wybrane metodologiczne i etyczne problemy w badaniach obyczajowości seksualnej 

II. Obyczajowość seksualna. Kalejdoskop obrazów

Krzysztof Wąż
Cechy obyczajowości seksualnej osiemnastolatków       

Maria Woźniak
Kulturowe wyznaczniki tożsamości płciowej i zachowań seksualnych młodych ludzi 

Emilia Paprzycka
Biografie intymne singli – analiza typologiczna 

Beata Trzop
Dojrzała kobiecość po polsku: pomiędzy kulturą nowoczesności a kulturą młodości 

Maria Łukaszek
Obyczajowość seksualna mężczyzn społecznie niedostosowanych 

Beata Wróbel
Stereotypy seksualne a diagnozowanie i leczenie zaburzeń zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego kobiet 

Lidia Hendler
Niepłodność a leczenie metodą zapłodnienia pozaustrojowego in vitro. Dylematy niepłodnych par 

III. Socjalizacyjne konteksty obyczajowości seksualnej

Marzanna Farnicka
Między wyborem a przymusem – ku autonomiczności w pełnieniu roli kobiety i mężczyzny w rodzinie 

Krzysztof Wąż
Rola nauczyciela wychowania fizycznego i trenera we wspomaganiu rozwoju psychoseksualnego młodzieży.
Kontekst obyczajowy 

Joanna Dec-Pietrowska
Obyczajowość seksualna jako kategoria subiektywna w streetworkingu 

Tatiana Maciejewska
Instagram i Facebook jako przestrzeń kreowania cielesności 

IV. Zamiast podsumowania

Obyczajowość seksualna współczesnych Polaków.
Dyskusja panelowa 

Noty o autorach i uczestnikach dyskusji panelowej   

Nowa rejestracja konta

Posiadasz już konto?
Zaloguj się zamiast tego Lub Zresetuj hasło